Elektriciteit - De bliksem... een spreekbeurt.
Hoofdstukken: 1. inleiding 2. hoe ontstaat bliksem? 3.vroeger 5. soorten bliksem 6. buiten en binnen
schuilen 7. hoe ver weg ? 8. weetjes Ik heb dit onderwerp gekozen
omdat Wat kan je hiervan allemaal
leren? ·
Hoe bliksem ontstaat. ·
Hoe een bliksemafleider werkt. ·
Hoe je goed en veilig kan schuilen. ·
Wat voor een soorten bliksem er zijn. 2.hoe
ontstaat bliksem ? De
lucht die zich dicht bij de grond bevindt is warmer dan de lucht hogerop.
Warme lucht is lichter dan koude licht, en stijgt daarom op. Er ontstaat dan
een sterke opwaartse stroming van vochtige, warme lucht. Als de warme lucht is
opgestegen tot een hoogte wel Kleine,
positief geladen ijssplinters aan de bovenkant van een wolk. Grote,
negatief geladen hagelstenen aan de onderkant van een wolk. De
aarde daaronder, die in verhouding tot de onderkant van de wolk
positief geladen is. De positieve en negatieve ladingen elkaar proberen te
neutraliseren, waardoor er een bliksemflits ontstaat. Die je kunt zien en
horen. De lucht knalt uit elkaar
en geeft licht af, en dat is het
licht dat wij de bliksemflits noemen. Het geluid dat tegelijkertijd ontstaat
is de donder. Heel lang geleden wisten de
mensen niet wat bliksem was. Ook waren ze een beetje bang. Onweer moest wel
het werk van de goden zijn! In 1752 woonde in Amerika een
man, Benjamin Franklin. Hij vroeg zich af of bliksem ontstond door
elektriciteit. Om dat te ontdekken bedacht hij een gevaarlijk vliegerplan.
Zodra het onweerde, liet hij zijn vlieger op. Aan het vochtige vliegertouw
hing een metalen sleutel. Franklin hoopte dat de bliksem in de vlieger zou
slaan! En dat gebeurde. Het natte touw vonkte van de elektriciteit en de
sleutel lichtte op. Franklin voelde de schok tot in zijn botten! Gelukkig
overleefde hij het levensgevaarlijke experiment. Franklin wist dat metaal goed
elektriciteit doorlaat. Metaal brengt bliksem heel snel naar de aarde. Met dit
in zijn achterhoofd bedacht Franklin de bliksem-afleider. Dat is een metalen
staaf op het dak van een hoog gebouw. Daaraan zit een metalen draad. Deze
draad loopt langs de muren naar de grond. Als de bliksem inslaat, loopt de
elektriciteit door de draden naar de aarde. Zo loopt het gebouw geen schade
op. Bliksem-afleiders worden nu nog steeds gebruikt. 5.soorten
bliksem •
Gevorkte bliksem (zie foto) Dit is de meest bekende
bliksem. Je hebt hem vast wel eens gezien. Het is de bliksem die je normaal
altijd ziet hij ziet er zo
ongeveer uit.
111111 •
Bandbliksem Deze is veel breder. Hij
wordt opzij geduwd door de wind. Een bandbliksem is eigenlijk meerdere
bliksems bij elkaar. •
Parelsnoerbliksem Als een bliksem opgedeeld is
in een aantal stukjes is het een parelsnoerbliksem. Deze is heel erg zeldzaam.
Deskundigen hebben hem alleen gezien als het heel hard regende. Ze weten niet
precies hoe deze ontstaat. •
Bolbliksem Ze weten nog niet helemaal
hoe de bolbliksem ontstaat. Het is een vurige, lichtende bol, die een baan
door de lucht maakt. In sommige verhalen rolt de bolbliksem zelfs over straat
en in huis. Onderzoekers dachten eerst dat het gewoon een verhaaltje was. Maar
nu beginnen ze te denken dat hij echt bestaat. Maar er is nog steeds geen
bewijs. 6.
Binnen en buiten schuilen Binnen: Zelfs binnen kan de bliksem
voor rare dingen zorgen. Bliksem raakt soms een elektriciteitskabel. Zo kan de
televisie opgeblazen worden of houd je Nintendo er mee op. Je kunt dit
voorkomen. Trek gewoon alle stekkers uit het stopcontact en de kabel uit de
tv. Stop ook met douchen als het
gaat onweren! Bliksem kan wel eens de waterleiding raken. Met onweer kun je
dus beter niet afwassen. Wat vervelend nou! Binnen ben je veiliger dan
buiten. Zorg dus dat je altijd op tijd binnen bent! Buiten: Als je buiten bent en het
onweert moet je erg goed
oppassen. Zorg dat je laag bij de grond
blijft Als
je geraakt wordt door de bliksem, hoeft dit niet meteen dodelijk te zijn.
Sommige mensen raken alleen bewusteloos. Sommigen beweren dat ze zich een stuk
beter voelden dan voordat ze geraakt waren. Probeer het maar niet uit! Als je toch in een open veld
bent, moet je dit doen: - ga op je hurken zitten - zet je voeten pal naast
elkaar - doe je hoofd tussen je knieën Je moet je voeten zo dicht
mogelijk naast elkaar zetten. Als je dat niet doet, wordt de spanning tussen
je benen te groot. De aarde wordt ook elektrisch geladen. Er kan stroom door
je lichaam gaan lopen. Vergeet dit niet! Als je op je fiets door een
open veld rijdt, doe dan dit: - spring zo snel mogelijk van
je fiets. Je fiets is van metaal! - leg je fiets op de grond - ren meer dan tien meter weg Schuil ook nooit onder een
alleenstaande boom! Een boom is hoog. Je kunt geraakt worden door een
indirecte blikseminslag. De bliksem slaat in de boom en gaat via de grond naar
je toe. Bij een sportveld staan vaak
lichtmasten. Blijf er een héél eind vandaan! Deze masten geleiden de
elektriciteit goed. Een auto is ook van metaal
gemaakt. Je zou denken dat je in een auto dus niet veilig bent. Mis! De
elektriciteit wordt via de buitenkant van de auto naar de aarde gebracht. Je
zit in een soort metalen kooi. Daarom ben je wel veilig in een auto! Als je in de stad bent, hoef
je niet bang te zijn. De huizen en de gebouwen zijn hoger dan jij. Toch kun je
ook daar het beste naar binnen gaan. Een auto kan een snelheid van
wel tweehonderd kilometer per uur halen. Dat vinden wij razendsnel. Maar een
bliksemflits is véél sneller. Die haalt een snelheid van De dikte van een flits stelt
daarentegen niet veel voor: ongeveer Neem nu in je verbeelding de
Eiffeltoren van Parijs in je hoofd. Stapel er in gedachten negentien op
elkaar. Dat is bijna zes kilometer. Zo lang kan een bliksemflits worden! Een bliksemflits heeft een
temperatuur van 30.000 graden Celsius. Dat is vijf keer zo heet als de
oppervlakte van de zon! Je kunt je dan misschien ook wel voorstellen dat een
enkele bliksemschicht heel veel elektriciteit bevat. tip Mocht
je toch overvallen worden door een onweersbui doe dan dit: - kijk of je een bliksemflits
ziet - zodra je een flits ziet, ga
je rustig tellen. Je telt de seconden tussen bliksem en donder. - stop met tellen zodra je de
donder hoort - het getal tussen bliksem en
donder deel je door drie De uitkomst vertelt je
hoeveel kilometer het onweer verwijderd is. Als de uitkomst 10 is, bevindt het
onweer zich tien kilometer verderop. Nu heb je tenminste tijd om naar binnen
te gaan! Is de uitkomst drie of minder, dan hangt de onweersbui boven je
hoofd. Ga zo snel mogelijk naar binnen! Wist je dit al over bliksem - Op de hele wereld zijn er
altijd zo’n 2000 onweersbuien. - Elke seconde schiet er wel
ergens een bliksemschicht uit de lucht. - Er is een man in Amerika
die al zeven keer door de bliksem is getroffen. - Mechelen was in de
zestiende eeuw de hoofdstad van Nederland. Totdat het paleis getroffen werd
door de bliksem. Helaas lag daar veel buskruit opgeslagen, zodat het paleis
totaal afbrandde. Er moest uitgeweken worden naar Brussel. Die stad is van
toen af de hoofdstad gebleven.
4. bliksemafleider
3h jee, er komt onweer aan!
Een verhaal gaat over de god Donar. Hij was de god van de donder. Donar trok
ten strijde door de hemel op zijn bokkenwagen. De wielen ‘donderden’ door
de lucht! Ook sloeg Donar met zijn hamer op zijn zwaard. De vonken vlogen er
vanaf! Zo ontstaat bliksem, dachten de mensen toen. Later geloofden de mensen
dat ze het onweer weg konden jagen. Ze bedachten de raarste middeltjes! Een
klavertje vier bewaren, een ezelskop boven op het dak zetten. Of het ei van
een zwarte kip over het dak gooien, een dode uil op de schuurdeur timmeren
enz.! Honderd jaar geleden luidde de klokkenluider de kerkklokken als er een
onweersbui aankwam. Het geluid van de klokken moest het geluid van de
donderslagen tegenhouden. Zo was het dorp beschermd tegen blikseminslag.
Sommige mensen hadden thuis een schelletje. Dat is een klein belletje. Ze
luidden het bij onweer. Zo voelden ze zich veilig!
4. Zo ziet gevorkte bliksem eruit.
5. Zo ziet bandbliksem eruit.
6. Zo moet je gaan zitten als er buiten onweer is.
